Mobilemenu
Profile

Hollanda’nın Milli Aracı: Bisiklet

Ucuz bileti bulduğu gibi soluğu Hollanda’da alan birçoğunun Facebook profilinde “I amsterdam” fotoğrafından ileri veya geri giderseniz bisiklet üzerinde gülen bir yüz görebilirsiniz. Dünyanın dört bir yanından milyonlarca insanı hayatlarının bir bölümünde bisikletle tanıştıran bu ülkenin bisiklet tarihine kısaca bir göz atarsak bu durumun sebepleri hakkında az da olsa fikir sahibi olabiliriz.

Geçtiğimiz yüzyılın başlarında bisiklet ulaşımı için altyapı yatırımları yapmış ve kurallar getirmiş olsa da Hollanda’nın ulaşım politikası geride bıraktığımız zaman içinde birçok değişiklik gösterdi. 1900’lerin başında yüksek gelirliler henüz atlarından vazgeçememiş ya da fırsatını bulanlar ulaşımda yeni yeni kullanılmaya başlayan otomobillerle şanslarını denemeye başlamışlardı. Ama halkın alt ve orta gelirli kısmı ulaşım derdine dermanı bisiklette buldu. Hatta bir veriye göre 1911 yılında bu küçük ülke, kişi başına düşen bisiklet sayısında Avrupa lideriydi! Bu durum İkinci Dünya Savaşı sonrasına kadar da böyle devam etti.

Savaş sonrasında zenginleşen ülkede durmaksızın artan milli gelir (gözümüz yok) Hollandalıların cüzdanlarında harcanmak için bekleyen Gulden destelerine dönüşmüştü. Neyse ki otomobil sanayisi de bu sırada gelişmekteydi ve bu durum Hollandalıların cüzdanlarındaki fazlalık için bir çözüm sunmaktaydı. Neden herkesin bir arabası olmasındı! Ve otomobil çılgınlığı böylece başlamış oldu. Ancak bu yeni araçların trafiği için düzenlenmemiş yüzlerce yıllık şehirlere onca otomobili sığdırmak kolay olmayacaktı. Çalışkan kuzeyliler hemen işe koyuldular ve şehirleri araç trafiğine uygun hale getirmek için kolları sıvadılar. Araç trafiği için yüzlerce kilometrelik yollar yaptılar hatta gerektiğinde emektar bisiklet altyapısını ortadan kaldırmayı da ihmal etmediler. Öyle ki bisiklet kullananların oranı her yıl %6 azalmaya başladı. Ancak Hollandalıların, yaptıkları bu yanlıştan dönmeleri için daha fazlasına ihtiyaçları vardı.

Yıllarca sessiz sakin yaşanan şehirleri otoparka çeviren yeni Hollandalıların, bisiklet için yaratılmış, dümdüz ülkelerinin kıymetini anlamaları için istatistikler yeterli oldu. Araç trafiğinin aldığı canlar her yıl artıyordu. Sadece 1971 yılında 3 bin 300 kişi bu yüzden hayatını kaybetmişti. Üstelik ölenlerin 400 tanesi 14 yaşın altındaydı. Neyse ki çocuklarına otoyol yatırımlarından daha çok önem veren insanlar durumun değişmesi için harekete geçmeye başladı... Daha fazla çocuğun ölmesine gerek yoktu. Bisiklet altyapısının arttırılması, otomobillerin şehir merkezlerinden uzaklaştırılması için eylemler yapıldı, hem de tam sizin fotoğraf çektirdiğiniz “I amsterdam”ın önünde! Tam da bu sırada 1973’te patlayan petrol krizi Hollanda’nın dönüşümünü hızlandırdı. Petrol fiyatlarının artması ulaşım için eski yönteme geçmenin tam zamanı olduğunu gösteriyordu. Başbakan bile televizyonlara çıkarak insanları bisiklet kullanımına yönlendiriyordu. Türkiye şartlarında düşününce böyle bir şeye inanmak kolay değil tabi...

Bugünkü bisiklet yolları ve altyapının oluşturulması bu şekilde başladı. Devlet her şekilde alternatif ulaşım için elinden geleni yaptı. “Car free sunday” adıyla bazı şehirler pazar günleri otomobil kullanımına kapatıldı. Takip eden zamanda da birçok şehir merkezi araç trafiğinden tamamen kurtarıldı. Devlet üzerine düşeni yapmıştı. Onlar yaptı, halk cevap verdi. Daha sessiz, sakin ve güvenli bir hayat talep edildi, halkın devleti de buna cevap vermek zorunda kalarak hep beraber refahlarına refah kattılar. Herkese nasip olmaz!

Günümüzde ulaşım amaçlı bisiklet kullanımının %40’lara vardığı ülkede otomobil kazalarında ölen çocukların sayısı 1971’de 400 iken bugün 10’un altına düşmüş durumda. Yapılan değişimin faydasının çok açık bir şekilde ispatı olan bu istatistikle beraber egzoz kokusu ve otomobil gürültüsü olmayan sokakları da unutmamak gerek. Her ziyaretimizde üzerine atlayıp eğlenceli selfie’ler çektiğimiz bisikletlerin ülkenin değişmez bir parçası olmasını sağlayan Hollandalılara selam ederiz. Ne diyelim onlar ermiş muradına, biz gidelim duble yollara…